fredag 3. september 2021

Englesong

Det eg skal skrive om no, skjedde hausten 2002, då eg og Ingrid var pastorar i Sykkylven Vineyard. Det var ein grå søndag. Vi skulle ha gudsteneste og vi var slitne. 

Denne sommaren hadde vi vore utsett for ei bilulykke i ei 80-sone på hovudvegen i Sykkylven. Ein forkjørsveg. Vi køyrde rett inn i ein bil som kryssa vegen. Bilen vår vart snurra rundt, men vi hamna ikkje i grøfta. 

Det vart mykje styr og sjokk og blod og ambulanse og helikopter. Eg fekk helikopter og morfin, Ingrid fekk ambulanse og sjokk. Kortversjonen er at vi begge slapp frå det med kvar sin nakkesleng, der Ingrid sin var mest alvorleg. Den andre bilen havna utpå marka nedom vegen. Så vidt vi veit gjekk det fint med han som sat i bilen der.

Og no, nokre veker seinare, skulle vi altså ha gudsteneste kl.17:00 på Strømmefabrikken. Ingrid sat på kontoret og førebudde dagens tale, medan eg skulle leie lovsongen og sat rundt eit hjørne inne i stova vår, spelte gitar og song og valgte ut songar til samlinga. Men, vi var altså slitne, slitne og motlause, framleis med smerter i nakken og kroppen. Ein svært grå søndag.

Med eitt høyrde Ingrid vakker, ja himmelsk vakker, fleirstemt song inne frå stova og lurte på kva i alle dagar som skjedde. Ho reiste seg og gjekk inn for å sjekke, men fann berre meg som sat der og øvde. Ho spurte meg om eg har høyrt koret. Det hadde eg ikkje.


Englesong
(teikning: Dag Knardal)


For ordens skuld; Ingrid har ikkje for var vane å høyre slikt. Dette var første og så langt siste gong. Vi konkluderte med at vi måtte ha hatt eit englekor på besøk.

Den grå dagen fekk sterke varme fargar og vi fekk styrke til å gjere det som stod på programmet. 

' Herren er nær hos dei som har eit sundbrote hjarte, han frelser dei som har ei knust ånd. ' Salmane 34:19

søndag 15. august 2021

Preikesteinen på Rovde

I mi ferd mot det katolske, var gamle røter eit tema eg tok til å studere sist vinter. Midt opp i lesing om kirkefedre og ørkenfedre i dei første århundra etter Kristus, tenkte eg; - kva med Rovde, kva slags røter har vi her? 

Med litt googling fann eg snart ut at her har vore ei stavkirke, sannsynlegvis bygd ein gong på 1300-talet. 

Ein dag eg var på butikken (den einaste butikken vi har - Coop Marked Rovde) såg eg Hallstein Ljoså, og då tenkte eg at han veit sikkert meir om dette. Han sa då at det er ikkje så mykje vi veit om denne stavkyrkja. Han nevnte også det var gitt ut eit hefte om Rovde kyrkje som eg burde sjekke ut, samt at det nedom dagens kyrkje skulle være ein preikestein som vart brukt ved feiring av messe ein gong for lenge sidan!

Eg vart litt nysgjerrig på denne steinen og tok meg ein tur og leita. No var det svært mange steinar der, og eg fann ingen som som kunne minne om ein preikestein slik eg såg den føre meg.

Ein kveld ut på våren banka det på døra, og der stod Hallstein med eit eksemplar av heftet om Rovde kykje. Eg (vi) inviterte han inn. Vi fekk oss ein hyggeleg prat om det eine og det andre. Og så gav han meg heftet og sa at eg skulle få det. 

I heftet er det i første rekke Anders Søvdsnes (1888-1972) som bidreg med historiske glimt. Det står i føreordet at han gjennom mange år hadde lagt ned eit kjempearbeid med å granska alle tilgjengelege kjelder.

Etter kvart tok eg til å lese litt i heftet. I kapittelet "Kyrkjene på Rovde" forfatta av Anders Søvdsnes, står der litt om steinen:

"Kva tid Ordet fyrste gong lydde frå kyrkjebakken på Rovde, hev tidi gløymt. Det kan vera verd å nemna, at på bakkekanten nord for kyrkjegardsmuren låg ein stein, som vart kalla "Preikesteinen". Då kyrkja som no er vart bygd, vart steinen sundskoten, men noko av han ligg att. I eldre tid vart staden her ved kyrkja kalla «Korsen». Det ligg nær å tenkje seg at her hev vore ein av desse korsstadane, som det var fleire av her på Vestlandet. På desse stadane vart det reist ein steinkross. Det var ein helga stad der folk samlast og høyrde messe."

Så, 11 juli, 3 dager etter at eg og Ingrid hadde blitt katolikkar (sjå her: Den dagen vi konverterte), var det ein som heiter Stig Stanghelle som la ut eit innlegg på Facebook-gruppa "Minner fra Rovdestranda". Han skreiv om steinen og sa at det var ei skam at eit slikt kulturminne berre skulle ligge gjengrodd på ein bakkekant. Han oppfordra grendalaget og soknerådet til å ta tak i saka.

Folk på gruppa vart engasjerte og oppfordra Stig til å ta bilde av steinen og publisere. Det gjorde han. 13. juli tok eg og Ingrid oss ein tur for å finne steinen. Og ja, vi fann den.

Her er altså steinen. Preikesteinen.
Eg syns eg ser opp til fleire kors på den.
Foto: Dag Knardal


Ingrid sjekka om steinen fungerte, og det gjorde den. 
Foto: Dag Knardal


Dette var altså ein helga stad som dei kalla "Krossen" der folk sannsynlegvis var samla og høyrde messe. Og då tenker eg: der skulle eg ha likt å vore, på ei slik messe, ei katolsk messe på Rovde i middelalderen. Dette kan vi kalle kyrkje i si aller enklaste form. Ein treng ikke eit kirkebygg (eller steinar for den del) for være kyrkje. Kyrkja er forsamlinga, menneska, ikke ei bygning.

Men, så vart det altså bygt ei stavkyrkje så folket og presten og klokkaren og andre involverte kom seg innandørs. Med vårt klima er det stort sett ein fordel å kome seg innandørs. Anders Søvdsnes skriv ein del om denne stavkyrkja som var lita og enkel, meg eg har lyst å avslutte dette innlegget med litt av det han skriv om oppgåvene til klokkaren eller degnen som han vart kalla, for å gi eit blikk inn i kva som gjekk føre seg i den fyrste tida etter at kristendomen hadde blitt etablert seg i Norge:

I erkebisp Jon sin kristenrett er det føresegner om degnen sine plikter og arbeid. Han skulle kveikja altarljosa, kle på presten for altaret, halda reine dei heilage kara, syrgja for at der var brød og vin og døypevatn, halda orden i kyrkja og elles gå presten til hande med messetenesta. Han skulle ringja med kyrkja sine klokker, derav namnet klokkar, som var nytta jamsides med nemninga degn. Degnen skulle også, utanom sundagane, taka seg av å læra born og ungdom barnelærdomen. Barnelærdomen var tilskipa av kardinal Nikolaus Brekespear då han var i Noreg og skipa erkebispembetet i 1152.

Opphaveleg var barnelærdomen Fadervår og trusartiklane. Men etter erkebisp Jon sin kristenrett kom også Maria-verset «Ave Maria» med i barnelærdomen. Frå midten av 14. hundreåret var også dei 10 bodorda ein del av barnelærdomen. Var ikkje klokkaren (degnen) dugande til å gjeva denne kristendomsopplæring, «Da maa de oc icke være Sognedegne», heiter det i den danske kyrkjeordinansen.

Opplæringa gjekk for seg på den måten at klokkaren sa fram katekismetekstene, og borna tok det oppatt så ofte at dei kunne det. Presten skulle også i preikene og ved skriftemål leggja ut om barnelærdomen. Etter erkebisp Jon sin kristenrett skulle borna gå til skrifte frå dei var 7 år. I fall dei då kunne seia fram Fadervår, trusartiklane og Ave Maria, kunne dei også få gå til altars. Frå dei var 12 år, hadde borna plikt på seg å gå til altars.


No er det mykje som har endra seg sidan den tid, mykje til det betre sjølvsagt, men eg er usikker på om alt har blitt betre? Eg for min del kunne faktisk godt tenkt meg daglege messer, ringing med kyrkjeklokker fleire gongar for dag og ei kyrkje som er åpen kvar dag så ein kan gå inn og berre være stille, be, kontemplere, tenne lys  . . . . 

onsdag 4. august 2021

Ekteskapskrisa

Då alt rasa

Eit mørkt kapittel i livet til meg og Ingrid.

Årstalet er 1989. Eg er gift med Ingrid, har tre barn og bur på Ytterland på Valderøya. Eg har siste åra jobba i oljebransjen, vekependla, d.v.s jobb mandag til torsdag og så langhelg.

Eg hadde bevega meg langt vekk frå Gud (men han var nok ikkje langt vekke frå meg). Eg såg på meg sjølv som fritenkar. Eg hadde utvikla meg til ein introvert og sjenert person. Eg hadde to vener på Valderøya og synest det var rikeleg. Ingrid var stikk motsatt. Ho kjende dei fleste og hadde mange vener. Likevel kjende ho seg verdlaus på innsida.

Eg hadde det absolutt ikkje bra i vekene, og alt stod og fall med at vi skulle ha det bra i helgane. Men det hadde vi ofte ikkje. 

Ei helg køyrde vi ein tur ut på Giske og gjekk ned i fjøra. Ingrid ville snakke med meg om noko. Så sa ho at ho ville vi skulle skille oss. Ho sa vi hadde glidd frå kvarandre og at ho ikkje hadde følelsar for meg lenger. Eg tok det ikkje så tungt i starten. Trudde ikkje det var så alvorleg. Trudde det skulle gå seg til.

Så skjøna eg etterkvart at det var alvor. Ingrid hadde blitt forelska i ein annan mann, ein som sette pris på henne, ein som såg henne og likte henne og var forelska i henne. 

Då var det som heile livet mitt rasa saman og eg tok til grine. Det var ei demning som brast. Det var 15 år sidan sist eg grein. Den gongen grein eg i dagevis etter at far min døydde i ei ulykke. Etterkvart greidde eg å ta meg saman og slutta heilt å grine. Så gjekk det altså 15 år utan grining, men no brast demninga. Eg grein og grein og det irriterte Ingrid voldsamt!

Vi ramla begge ned i eit djupt, svart hol. Grininga og sjalusien min gjorde situsjonen berre verre og verre. Eg vart sjukmeld. Både eg og Ingrid mista matlysta. Ingrid vart etter kvart 46 kg og eg 60. Vi måtte ha sovetablettar for å sove, men sovetablettane gav oss mareritt. Det var ei forferdeleg tid.

Søstra til Ingrid, Eldbjørg, og mannen hennar, Trygve, som var prest i Sykkylven, tok til å hjelpe oss. Dei kom og rydda i huset og kjøleskapet (!) og snakka med oss og prøvde å snu situasjonen. 

Ungane vart sendt til besteforeldra i Ørsta. Vi var heilt apatiske.

Etter ca 3 mnd var alt heilt fastlåst. Ingrid var absolutt ikkje interessert i å prøve på nytt. 

Alle, inklusive meg var no innstilte på at det kom til å ende med skilsmisse.

Då alt snudde

Så ein kveld var Ingrid på besøk med Eldbjørg og Trygve. Denne kvelden fekk dei besøk av eit ektepar som var misjonærar i Israel, Bjørg og Terje Bakke. Dei spurde om dei kunne få be for Ingrid. Ingrid såg ikkje heilt poenget med dette, men gjekk no med på det. Terje tok til å be for henne og Ingrid har seinare sagt at når han bad for henne var det som om han kjende henne og talte rett inn i livet hennar. Bjørg kom med oppmuntringar til Ingrid og sa ho var fin. Dette gjorde inntrykk på ei som følte seg verdlaus og langt frå fin.

Etterpå sette Ingrid seg utanfor huset for å ta seg ein røyk. Så såg ho opp mot himmelen og bad "viss du finns Gud, så ta vekk skyene og vis deg på himmelen". Det skjedde ingen ting. Så bad ho til Gud om at ho måtte få sove utan tablettar om natta. Så gjekk ho og la seg utan å ta tablett, og sov heile natta!

Neste dag var ho ifølge søstra heilt forandra. Ho ville avstad og å kjøpe strikketøy, apatien var som blåst bort, og det aller viktigaste, ho ville at vi skulle prøve på nytt! Ho som absolutt ikkje ville dagen før, ville no.

Denne natta snudde alt.

Jesus greip inn i livet vårt.

Den som les dette kan gjerne tenke seg andre forklaringar på det som skjedde. At det kanskje var psykiske eller fornuftsmessige ting som gjekk seg til på ein heilt naturleg måte. Men vi som kjente situsjonen frå innsida, vi som kjente det på kroppen, vi som gjennomlevde marerittet eller såg det på nært hald, vi må berre konkludere med at det skjedde eit mirakel.

Nokre månader seinare vart huset på Valderøya solgt og vi flytta til Sykkylven for å prøve å starte på nytt. Vi leigde eit gammalt hus, Erik-garden. Eg starta ein sjarmoffensiv som etterkvart gav resultat. Sakte men sikkert skjedde ei endring. Vi vart etterkvart kalla turtelduene.

Dette vart eit vendepunkt på mange områder. Ikkje minst åndeleg og kunstnerisk. 

Det kunstneriske kan kanskje illustrere litt av det som skjedde. Før denne krisa lagde eg mange dystre tegningar i svart/kvitt. Etter krisa vart det ein eksplosjon av fargar og lystbetonte eller humoristiske motiv. Her nokre få eksempel:

FØR





ETTER





Etter dette vart ikkje livet ein dans på roser. Vanlege liv er vanlegvis ikkje det. Men kjærleiken har vore levande (sjølvsagt med nokre ups and downs) heilt fram til idag, 32 år seinare. For oss er dette det sterkaste og viktigaste som har skjedd i livet vårt. Historia om den gongen Gud greip inn i Ingrids vilje, frå å ikkje ville til å ville prøve.

Det vi har lært, og stadig lærer av dette:

  • At Gud har makt til å gripe inn i vanskelege, umulege stitasjonar og snu opp ned på alt. Når det ser som mørkast ut, kan han kome med sitt lys og vise vegen inn i nye spennande landskap som ein ikkje veit eksisterer.
  • At det er god hjelp i å ha nokon å snakke med, og det er viktig å be om hjelp. Det var nok Jesus som kom og vaska kjølskapet vårt den gongen på Valderøya! Og i samtalane var der nok dråpar med liv som var med på snu situasjonen. Stor takk til Eldbjørg og Trygve og Ingrids foreldre i Ørsta!
  • At ikkje alle ekteskapskriser endar akkurat slik som vår. Gud er ikkje ein automat. Guds vegar kan være svært vanskelege for oss å forstå. Men Gud er god og der er ein veg for alle!
  • At vi ikkje kan ta kjærleiken for gitt. Den treng service og vedlikehald. Vi brukar kansje tid og pengar på sånt når det gjeld bilar og hus og heim. Men ekteskapet treng også stadig fornyelse, oppgradering og opprydding. (note to self)

tirsdag 27. juli 2021

Den dagen vi konverterte

8. juli 2021 vil bli ståande som ein av svært viktig dato i Ingrid og mitt sitt liv. Om kvelden den dagen la eg ut dette på facebook:

I dag har vore ein svært spesiell og minnerik dag for Ingrid og meg. På seljumannamessa på øya Selja, i nydeleg vær, vart vi tatt opp i den katolske Kirkes fulle fellesskap. Samtidig feira vi vår bryllaupsdag nr. 43!

Opptagelses-sermonien (ferming) med Biskop Erik Varden til venstre,
pater Khiem (vår lokale prest) med ryggen til og noko raudt,
samt Ragnhild Høen vår fadder bak oss.
Foto: Sigve Knardal

På facebook-innlegget fekk eg mange fine og gode ord og gratulasjonar, både vedrørande bryllaupsdagen vår og valget av trussamfunn. Nokre var litt undrande. 

Til ein forklarte eg at det var som å lande og kome heim. No veit eg at dette er eit uttrykk som veldig mange konvertittar har brukt, slik at det nesten blir ein klisje. Så eg vil berre kort sei litt om kva eg legg i det. Det betyr ikkje at eg er komt i mål. Eg er ein pilegrim. Eg er på veg. 

Dette vart også bekrefta gjennom biskop Vardens helsing til oss rett etter sermonien. Han sa rett og slett "god tur!" 😀.

Nei det betyr heller at vi etter mykje om og men (som eg delvis har skrive om før), har valgt det kristne felleskapet som er eldst, som har tålt tidens tann, gjennom indre og ytre kampar. Vi opplever det som solid og trygt, og slik sett er det som å lande og kome heim. 

Festreise

Ingrid og eg opplevde dagen som ei festreise. Vi hadde med oss våre to eldstre born og fire borneborn. Sigve hadde med seg Palma, og Ragna hadde med seg Jonas, Oda og Simon. Det var sjølvsagt ekstra stas å ha nokre av vore nermaste med på den store dagen. Her er nokre foto-glimt:


Klosterbåten ut til Selja.
Foto: Dag Knardal


Framme på Selja.
Palma, Oda og Simon kikar på fiskane.
Foto: Dag Knardal



Opptenning av røykelse.
Foto: Sigve Knardal

Vi går mot klosteret.
Foto: Dag Knardal


Prosesjonen
Foto: Dag Knardal


Framme ved klosteret.
Foto: Sigve Knardal

Spennande med ruinar :).
Oda, Simon og Palma
Foto: Sigve Knardal


Sjå gjerne også Ragnhild H. Aadland Høens (vår fadder) fyldige reportasje frå dagen: Rekordstor seljumannamessefeiring på Selja. 

Under messa kom ein admiral-sommarfugl og sette seg på alteret! Både eg og Ingrid såg den. Fadder Ragnhild knipsa den på utsida av kirkeveggen etter messa og skriv litt om symbolikken i reportasjen nevnt ovanfor. For oss vart dette eit lite himmelsk glimt midt opp i alt det andre (himmelske) som skjedde.

Sjølve opptagelses-sermonien var ganske enkel. Etter talen vart vi kalla fram. 
Så las vi alle den nikenske trusvedkjenninga. 
Så las eg og Ingrid ilag:

 "Jeg tror og bekjenner alt det Gud har åpenbart og som den 
hellige katolske Kirke tror, lærer og forkynner. Denne tro som jeg nå bekjenner og oppriktig tar imot, skal jeg med Guds nåde forsøke trofast å bekjenne og bevare gjennom hele mitt liv, så sant hjelpe meg Gud og dette hellige evangelium". 

Så sa biskopen "Allmektige Gud, vår Herres Jesu Kristi Far, du som har fridd desse dine tjenere fra synden og Hellige Ånd, Trøsteren; gi dem visdoms og forstands Ånd, råds og styrkes Ånd, kunnskaps og fromhets Ånd; fyll dem med gudsfrykts Ånd. Ved Kristus, vår Herre."

Etter dette knelte vi og biskopen salva oss begge med olje og sa:
 "Ta imot Guds gave, den Hellige Ånds innsegl."
Vi, "Amen"
Biskopen, "Fred være med deg"
Vi, "Og med din ånd."
Vi reiser oss.
Biskopen avslutta som sagt, med helsinga "God tur!"

Sånn, då var det gjort! No var vi katolske kristne 😀!!!

Til slutt i messa var det nattverd, vår første katolske nattverd, eller det som katolikkar helst kallar kommunion eller eukaristi. I ei katolsk messe er dette det absolutte høgdepunktet og om det kunne eg ha skrive langt og lenge. I korte trekk handlar det om ein open himmel, der vi får ta imot Jesus kropp ved at vi tek imot og et brød, brød som er Jesu kropp, kroppen til han som kalla seg "livets brød" (sjå Joh. 6:48-51). Han som er livets kjelde. Han som alt dette handlar om og som vi får være ein del av! Vår første katolske kommunion var ein sterk opplevelse.

Etter at programmet (13:00 - Messe, 14:00 Mat og prat-pause, 15:00 Vesper med refleksjon v/biskop Varden) var ferdig var det ny båttur tilbake til Selje. Så langt hadde været vore heilt perfekt. Ikkje for varmt og ikkje for kaldt. På YR varsla dei at det ville starte å regne klokka 16.00. 16.05 stod vi å venta på å kome ombord i båten. 16.10 kom eit skikkeleg pøsregn. Ca. 16:12 slapp vi inn i båten, våte men ikkje dyvåte. Våte og tankefulle etter mange sterke inntrykk. 



onsdag 21. juli 2021

Blogging og briller

Vel, eg vart altså stressa av å blogge! 

Og så skreiv eg eit innlegg på facebook der eg sa at eg gaddakje meir etc. etc. Og så fjerna eg bloggen! Den dagen var eg skråsikker på at  . . .  eg gaddakje meir. Veldig skråsikker!

Dagen etter var eg ikkje så skråsikker lenger. Eg angra. Heldigvis hadde eg backup, og der var angrefrist på fjerning av bloggen. Så eg tok og sletta facebook-innlegget og gjorde bloggen tilgjengeleg igjen. Og så tok eg ei tenkepause. 

Kva var det som skjedde?

Vel, eg har blitt pensjonist og hadde kanskje eit behov for å føle meg fri til å gjere det eg ville? Og så vart det kanskje litt press på å legge ut nye innlegg? Og så var eg kanskje inne i eit åndeleg spor som vart litt snevert? Altså, ikkje det åndelege sporet . . . det katolske . . det var (og er) ikkje snevert, men det å berre skrive om åndelege/teologiske ting; det vart kanskje litt snevert? Og så var eg kanskje litt opptatt av tilbakemeldingar, eller mangel på tilbakemeldingar eller tal på lesarar? kanskje følte eg at eg var fanga i eit mønster!?

Kven veit?

Uansett, no har eg tenkt meg om og tenker å skrive vidare (slik som eg gjer no). Observasjonar på vegen. Pilegrimsvegen. Skrive om det eg ser . . . gjennom mine briller.

Brillene er mine.
Etuiet tilhøyrer mi eldste dotter,
men eg tykte det passa fint.

Det er no slik at vi alle tolkar verkelegheita (røynda) gjennom briller som har blitt forma av erfaringar, gode og dårlege (eller traumatiske), oppvekst og oppdragelse, ting vi har lest, lært på skulen, sett på TV, kjent på kroppen etc. 

Mine briller er pilegrimsbriller, og eg vil at dei skal være pilegrimsbriller heilt til eg ikkje treng briller lenger. Pilegrimsbriller er briller som endrar seg, som er under utvikling. Når eg går inn i "nye" landskap, plantar føtene i ukjent terreng, der det er "nye" lukter, lydar og smakar, då skjer ei endring, ei utvikling. Eg skriv "nye" fordi dei er nye for meg. Det kan godt være gamle sannheiter, gamle gjengrodde stiar der eg ikkje har ferdast før. Eg er rett og slett på veg og ynskjer å være på veg, ikkje stagnere og være skråsikker og ikkje gadde meir.

Akkurat no les eg Kristin Lavransdatter - Kransen av Sigrid Undset. Fantastisk bok. Og så et eg moltekrem etter dagens fjelltur.



søndag 9. mai 2021

Fokus

Eg har alltid sett litt opp til folk som er fokuserte, som har klare mål og som går mot målet med stødige steg. Dei får utretta store ting, vesentlege og viktige ting som set spor. 

Eg har av natur mest lyst til å gjere unyttige ting på impuls. No når eg har blitt pensjonist kan eg eigentleg gjere det heile tida, altså gjere unyttige ting på impuls.

Men det går ikkje, då blir det berre tull, forfall og veldig mykje bortkasta tid.

Den gongen eg var pastor brukte eg å sei til forsamlinga at ein må gjere det ein ikkje vil for å bli det ein vil. Til dømes, vil du bli sprek må du trene. Dei fleste vil bli spreke, men har ikkje så lyst å trene. Eg sa altså dette til forsamlinga men var ikkje særleg disiplinert sjølv.

Apropos disiplinert, eg brukte også å sei at å være disippel medfører disiplin. Du bør være disiplinert. Eg hadde vel lest det i ei eller anna bok? Temaet var åndelege disiplinar. Lese i bibelen kvar dag, ha eit bøneliv, møte opp på alle samlingar, gi tid og pengar til forsamlingsarbeidet og så vidare. Men som sagt, var eg ikkje særleg disiplinert sjølv. Eg var det kansje i perioder, men eg hadde altså mest lyst til gjere unyttige ting på impuls.

I 2006 var Ingrid og eg med på ei tur til Toronto Airport Christian Fellowship på ein stor kristen konferanse. Der fekk vi lære noko nytt, nemleg soaking. Dette vart seinare svært populært i enkelte miljø i Norge. Soaking gjekk ut på at ein skulle legge seg ned, late att augene og ta imot. Det vart sagt i undervisninga at dette handla om å utføre ""- delen i "be så skal de få" (Matt 7:7). 

Det vart sett av rikeleg med tid til å prøve ut dette. Eg hadde stort sett to ulike erfaringar. Anten sovna eg, eller så hadde eg eit sammensurium av tankar som spratt hit og dit. I ein av talane på konferansen fekk vi vite at dette slettes ikkje var noko nytt, men ein eldgamal disiplin som heitte kontemplativ bøn.

Vi tok det uansett med oss heim til forsamlinga og arrangerte soakingkveldar. Eg forstod ganske snart at det var ikkje berre eg som hadde lett for å sovne. Anyway, det var eigentleg ganske fint. Fredeleg og fint.


Kontemplativ mann
(teikning: Dag Knardal)

No, femten år seinare, er stoda litt den same. Eg kunne godt tenkt meg å være meir fokusert og meir disiplinert. Ikkje minst kunne eg godt tenkt meg å være meir fokusert på det som er viktigast, og ikkje la meg distrahere av alle inntrykka, all informasjonen, alle dei dårlege nyheitene, all reklamen . . . all støyen eg blir bombardert med kvar dag.

Det er nemleg det som skjer når du let att augene og blir stille, då kjem støyen frå alle desse inntrykka og øydelegg fokusen.

Etter at vart pensjonist har eg prøvt igjen, å gjere det eg ikkje vil for å bli det eg vil, og eg har lykkast litt. Eg har ei lita bok med tidebøner for ei veke (ein stor del henta frå salmane i bibelen), som eg les/ber fire gongar pr. dag, "Morgonbøn (Laudes)", "Gjennom dagen", "Aftanbøn (Vesper)" og "Ved dagsenden (Completorium)". Og så les eg eg ein del andre ting og høyrer litt på oppbyggelege podcastar (gjerne kombinert med fysisk arbeid). Av og til har eg lengre perioder med bibelstudium og boklesing. 

Gjennom dette har eg fått ein lengsel etter å trenge enno djupare, kome enno nermare Gud, livets kjelde, kome nermare Jesus, få skarpare fokus, få bort all støyen, så eg kan høyre og sjå klarare og klarare.


onsdag 5. mai 2021

Den vakre

han kjem om natta
den vakre allmektige
han kjem gjennom seg sjølv
gjennom nådedøra
han kjem med brennhug
for å gjer det som er naudsynt
for å tilgi, tale liv og rense

han går med faste steg
mot innste romet
dei ørsmå bjellene på kjortelen
sender bølge på bølge med sælebot 

den vakre stansar innst inne
og tek fram kalken
tankar og sinn roar seg
som om sjela held pusten

så tømer han ut, øser ut,
store mengder av velduftande olje

igjen blir alt nytt
som om det var første gongen
alt blir nytt og alt blir godt

den vakre allmektige snur seg
og ser på meg
augene hans lyser mildt
med brennande kjærleik

så seier han til meg med lyden av tusen vakre tonar
«Eg er din og du er min»
vi syng i lag, ler i lag,
leikar i lag og skaper i lag.

- - - 
Dikt - Dag Knardal 8 desember 2018 

Røter

Det er sikkert mange som held på i hagen i desse dagar, og då dukkar det gjerne opp røter, litt for mange røter. Enkelte vekstar har svært lange røter med mange forgreiningar. Nokre vil vi gjerne bli kvitt, for eksempel skvalderkål. Men det er nesten heilt umuleg.

Ei anna plante som er vanskeleg å bli kvitt, er den kristne kirka. Mange har prøvt utan å lykkast. Planta er framleis levande, ja ein kan nesten sei frodig (dei norske greinene er kansje litt dvaske for tida, men der er liv i dei også)! Og røtene er lange, omlag 2000 år lange. Tilbake til den gong kirka starta. Men eigentleg går dei enno lenger tilbake, til jødefolket og jødedomen, ja heilt tilbake til skapelsen, då Gud sa "la det bli lys" . . . og kansje lenger enn det også?

Det siste halvåret har eg studert og lest litt om desse røtene. 

Det starta med ei bok,  "21 kirkefedre - Historien om hvordan kristendomen ble utformet" av Peter Halldorf. Dette er ei lettlest og spennande bok som tek for seg korleis kristendomen tok form etter at alle apostlane til Jesus var døde. Historia er formidla ved 21 korte biografiar, frå Ignatius av Antiokia (30 -70) til Simeon den nye teologen (949 - 1022).

Då eg las denne boka, var det fleire ting som greip tak i meg og førte til fornyelse, samt ein lengsel etter å grave enno djupare.


Halldorf skriv i introduksjonen til boka:

"Hva er det viktigste du selv har lært i din omgang med kirkefedrene?» undrer noen. Forhåpentlig å kunne skille litt bedre mellom det absolutte og det relative i den kristne tro, mellom sentrum og periferi i kirkens liv. Ikke noe er vanskeligere, ikke noe er viktigere. Hva er umistelig og hva kan unnværes? Hva er mulig, eller til og med nødvendig, å oppgi, og hva kan aldri, for noen pris, bli til salgs?

Kirkefedrenes svar står fremfor alt å lese i deres liv. Der for gjør man best rede for deres tro gjennom å fortelle deres historie. Og derfor er kirkehistorien mer enn noe annet helgenenes historie. Det er i mengden av ufullbyrdede, men glødende livsskjebner, kjente som ukjente, at kristendommens hemmelighet trer fram.

Som ein liten intro, vil eg skrive litt om tre av dei 21 personane boka omfattar: 

Athanasius (296 - 373)

Sitat: "Gud ble menneske for at mennesket skulle bli guddommeliggjort."

Inntrykket eg sit igjen med er at Athanasius var ein svært sta person. Då han levde dukka det opp ei lære, Arianismen etter Arius (sjå her: Arianisme), som vart veldig populær og spreidde seg. Dette var ein del av ein større og langvarig debatt om kva Jesus var (hans vesen/natur - kristologi) og definisjonen av den treenige Gud. Arius hevda at Jesus på eitt eller anna tidspunkt vart fødd eller skapt av Gud, og var underordna Gud. Athanasius heldt fast på at Jesus var fullt ut (sann) Gud og fullt ut (sant) menneske, og at han eksisterer frå æve til æve slik som Gud.

I 328 vart Athanasius biskop i Alexandria (som var ein sentral by i kristendomens første tid). Under sine 45 år som biskop vart Athanasius forvist frå Alexandria til saman 5 gongar!

Athanasius stod tidvis nokså åleine i denne dramatiske kampen, men til slutt var det hans syn som vart vedteke som rett lære.

Den som tek seg tid til å sette seg inn i desse debattane vil forstå at dei foregår på eit intelektuelt svært høgt nivå. Det er rett og slett vanskeleg å forstå kva dei snakkar om. Det kirka kom fram til, vart formulert og nedskrive i tre trusvedkjenningar som dei aller fleste kristne kirkesamfunn har som trusgrunnlag:

  • Den apostoliske trusvedkjenning (noværende versjon er frå 700-tallet, men den nesten identiske "romerske vedkjenning" er kjent frå 200-talet)
  • Den nikenske trusvedkjenning (frå 325, med nokre seinare justeringar  i 381).
  • Den athanasianske trusvedkjenning (fra ca. år 500 - basert på det Athanasius kjempa for)) 

Du kan lese meir i Athanasius på Den Katolske Kirke si heimeside: Den hellige Athanasius av Alexandria

Gregor av Nazianz (329 - 389)

Sitat: "For meg er den største aktivitet å være fri fra all aktivitet."

Gregor er ein av dei tre Kappadonske fedre, og gjerne "avbilda" saman med dei. Dei to andre var Gregor av Nyssa og Basilus av Cæsarea. Dei var alle sentrale i den store debatten om Jesu vesen/natur.

Gregor av Nazianz vart også kalla teologen. Halldorf skriv at Gregor sitt teologiske språk er poesi. Fortetta, autentisk og mangetydig. Han forfattar sine teologiske skrifter som ein doxologi - ein lovsong: det er tale til Gud, meir enn om Gud. Dogmene skal syngast som lovsongar eller bes meinte Gregor.

I denne epoka i oldkirka er grensene mellom teologi og poesi flytande. Retorikken er lyrikk, sterk gripande (bortrykkjande) meir enn beskrivane. Så fort teologien vert beskrivande, lurer heresien rundt hjørnet - vranglæren oppstår ofte når det religiøse språket vert rasjonalistisk og forklarande. Slik tenkte Gregor.

Gregor var vel det vi idag vil kalle ein karismatikar, eller kansje karismystikar!

Du kan lese meir i Gregor på Den Katolske Kirke si heimeside: Den hellige Gregor av Nazianz den yngre

Hieronymus (331 - 419)

Sitat: "Vårt mål er Gud, kilden til alt godt."


Hieronymus vert framstilt som ein outsider med eit lunefullt temperament som ofte kom i krangel med mannlege kollegaer! Han hadde også eit ulykkeleg kjærleiksliv. Vel, denne mannen, med god hjelp frå to rike romerske enker, Marcella og Paula, er mest kjent for å ha oversatt det gamle testamentet frå hebraisk til latin, og det nye testamentet frå gresk til latin. Den samla oversettelsen vart kalla Vulgata.

Dette er eit godt eksempel på at helgenane ikkje nødvendigvis var så perfekte, men at Gud likevel kunne bruke dei til noko stort og viktig.

Det er også eit eksempel på at det var mange kvinner involvert. Vi har altså ikkje berre kirkefedre, men også mange mødre.

Det finnes idag meir enn 8000 bevarte avskrifter av Vulgata. Sidan 1546 har Vulgata vore anerkjent som Den romersk-katolske kirkes offisielle bibeltekst.  I 1979 kom ei revidert utgåve, Nova Vulgata.


Du kan lese meir i Hieronymus på Den Katolske Kirke si heimeside: Den hellige Hieronymus

Eg kunne like godt ha skrive om nokon av dei andre heltane (eller helgenane), men slik vart det denne gongen.

Dette var altså den første boka eg las då eg tok til å søke ei djupare åndeleg forankring. Det handla ikkje om tilbakeblikk, men om å søke det opprinnelege, korleis det heile starta. Og eg oppdaga korleis desse forskjellige personane med sine sterke og svake sider og tildels med livet som innsats, vart brukt av Gud til å bygge kirka, stein for stein, der dei dei sjølve var levande steinar!

For meg førte det til fornyelse, lengsel, og vidare vandring mot det katolske. 
Røtene er tross alt katolske!

Paradoksalt nok er forfattaren, Peter Halldorf pinsevenn! Han har også gitt ut fleire bøker med lignande tematikk.

lørdag 24. april 2021

Oppdaginga

Eg skreiv i blogginlegget "Den vakre sanninga"  at "På eit tidspunkt i vandringa mi, på mystisk vis, resulterte leitinga og lengselen min etter sanning i at eg tok til å orientere meg mot den Katolske kyrkja. Det er berre eit halvt år no sidan dette starta. Det er ei lang historie som eg vil kome tilbake til."

No tenkte eg å dele litt av den lange historia.

Det som skjedde for eit halvt år sidan var at eg først såg eit program på NRK, "Ikke spør om det" sesong 2, episode 1, Prest. Eg opplevde at dei som svarte (prestar i DNK) kom med litt lettvinte og tullete svar. No hadde det vel blitt annaleis med eit anna utvalg av prestar, men eg fekk i alle fall eit dårleg inntrykk.

Litt seinare kom eg over, eg trur det var via Facebook, ein film der fire katolske prestar svara på akkurat dei same spørsmåla. Sjølv om desse også var tidvis humoristiske, så var der ei anna dybde og seriøsitet i svara. Dei stod for noko, også ting som er politisk ukorrekt, og dei stod stødig.

Dermed starta prosessen. Eg tok til å grave. Eg likar å grave og eg likar å grave djupt.

Gravaren
(teikning: Dag Knardal)


Dette skjedde først med googling og research på internettet. Eg kom snart over ein blogg som vart svært sentral i gravinga. Den heiter "Sta. Sunniva av Selja. En blogg om katolsk tro – levende, helt alminnelig kristen tro", forfatta av Ragnhild H. Aadland Høen. Denne bloggen er svært innhaldsrik, er godt skriven og har med mange linkar til andre kjelder.

Og så tok eg til å bestiller bøker. Eit av favorittverktøya mine når eg grev er bøker. Eg likar å lese og eg les ofte, mykje og lenge.

To av desse bøkene har vore sentrale og må få kvart sitt eige blogginnlegg seinare.

Den første er "21 kirkefedre" av Peter Halldorf. Dette er ei lettlest og spennande bok som tek for seg korleis kristendomen tok form etter at alle apostlane til Jesus var døde. Historia er formidla ved 21 korte biografiar, frå Ignatius av Antiokia (30 -70) til Simeon den nye teologen (949 - 1022). Den boka vekte meg til live på på spesiell måte. Eit skattkammer rett og slett.

Den andre er "Reformasjon uten folk", av Henning Laugerud. Denne boka var rystande å lese. Den tek for seg, slik eg oppfattar det etter å ha lest boka, eit svært mørkt kapittel i Norges historie. Den viser at den "mørke katolske middelalderen" slettes ikkje var så mørk, og at reformasjonen var eit brutalt og voldeleg statskupp og kirkekupp. Denne boka hjalp meg å forstå/avsløre antikatolske haldningar eg har vokse opp med, kvar haldningane kjem frå og kor feil dei er.


To viktige bøker for meg.

Gjennom denne gravinga oppdaga eg vakre glimt av Guds verk opp gjennom tidene, men også mørke skamplettar, forferdeleg historier om folk og åndskrefter som har vore øydeleggande.

Det fantastiske er at, tross angrep frå innsida og utsida, har kirka fortsatt å vekse. Eg trur det handlar om djupe røter, røter som hentar liv og næring frå Gud sjølv.

For meg personleg handlar dette om å ha så djupe røter at eg kan stå stødig i møtet med dragsuget frå notidas idear og innfall.


tirsdag 13. april 2021

Nuet

Du må leve nuet
seier dei
finne roa
være tilstede
puste
mindfullness

men nei
det går ikkje
uroa driv meg
til å vandre
søke framover
jakte på skattar

ei rastlaus vandring
i medvind og motvind
i tåke, regn og snøkave
i mildvær, sol og fuglekvitter
stadig nye horisontar
stadig vidare
eg er nok ikkje framme enno

uroa driv meg
nuet forsvinn
steg for steg

Du sa ikkje fred
Du sa GÅ i fred

fredag 26. mars 2021

Den vakre sanninga

Eg las nettop om ein norsk dominikanarmunk som vart spurt om kvifor han vart dominikanarmunk. Han svara at det mellom anna var fordi dominikanarordenen har Veritas (sanning) som hovedmotto. Og så presiserer han; ikkje sanning forstått som noko vi kan gripe, men noko vi kan gripast av. Det var noko som greip meg når eg las dette. Han sette ord på ein av ingrediensane i min lengsel som pilgrim. 

I den Katolske katekismen står det at "sannheten er i seg selv vakker. Den bærer med seg den åndelige skjønnhets glans". Også dette greip meg, dette med den vakre glansen. 

Den vakre sanninga.
Den åndelege glansen.
Jesus
(bilete: Dag Knardal)

Men så er der noko med sanning som lett blir hardt, lovmessig og alt anna enn vakkert. Det er sant! Det er ikkje sant! Det er løgn! Dei lærde stridast og debattane blir knallharde. 

Dei siste 25 åra har eg lese mykje teologi. Det har vore ei leiting etter sanning. Det tok ikkje lang tid før eg forstod at der er mange meiningar om kva som er sant og ikkje sant, rett og gale, bibelsk og ubibelsk. Det er harde frontar, spesielt i USA, og debattane går på ukristeleg vis. Ordet vranglære blir flittig brukt. Ikkje minst i kommentarfelt på debattinnlegg og bloggar. Dei ulike synspunkta manifisterer seg i tusenvis av ulike kirkesamfunn, tusenvis av retningar med sin hyrdar og profetar. Også internt i mange kirkesamfunn er det splid, krangel, uro og forvitring.

Kven har rett? Kven kan ein stole på?

Eg har sjølv vore med og diskutert. Av og til har eg "vunne" ein debatt. Har det vore vakkert? Nei.

For meg som var på leiting etter sanninga vart dette etterkvart svært frustrerande. Det gjekk så langt at eg tok til å tvile på heile greia . . . 

I si yppersteprestlege bøn i johannes kapittel 17 ber Jesus blant anna: "Eg bed at dei alle må vera eitt, slik du, Far, er i meg og eg i deg. Slik skal dei òg vera i oss, så verda skal tru at du har sendt meg."

I 1. korinterbrev kapittel 12 brukar Paulus ein metafor om at vi (kykja/dei kristne) er ein kropp med mange lemmer og at Jesus er hovudet. Altså ein kropp! Ikkje mange kroppsdelar som er slengt utover, men ein kropp!

Der er noko med dagens situasjon som er langt borte frå det Jesus ber om og det Paulus underviser om. Ein kan åndeleggjere dette og sei at åndeleg, så er vi eitt, der er ei universell kyrkje, vi er ein kropp, anten vi vil eller ei.

Som sagt, på vandring i dette ulendte terrenget vart eg i villreie. Eg hadde gått meg vill. Dei tusenvis av hyrdane ropte gå dit, nei gå dit, nei nei nei, du må ikkje finne på å gå dit. Dei var som eit dysfunksjonelt kompass, der pila svirra rundt i alle retningar.

Eg trur at både Jesus og Paulus faktisk ba om og snakka om ein "fysisk" kropp, ei Kirke. 

På eit tidspunkt i vandringa mi, på mystisk vis, resulterte leitinga og lengselen min etter sanning i at eg tok til å orientere meg mot den Katolske kyrkja. Det er berre eit halvt år no sidan dette starta. Det er ei lang historie som eg vil kome tilbake til, men det viktigaste no er at det har teke til å boble og bruse inni meg. Ei kraft og ei glede eg ikkje har kjent på mange mange år. 

Og sentralt i dette er glansen av den vakre sanninga. Eg er no på vandring i dette vakre landskapet, og ser stadig glansen av vakre "ting" som ikkje er så lette å sette ord på. Eg trur faktisk ein må bruke bilete, poesi eller musikk for tilnærme  seg dette på sømeleg vis.


fredag 5. mars 2021

Kva skal eg bli?

Ikkje for å skryte, men eg har gjort mykje rart. 

Eg er utdanna elektroingeniør. Eg har jobba med ingeniørgreier, på kontor i Trondheim, Oslo, Ålesund, Bergen, Kristiansund, Nantes og Toulon, og "ute i felten" i Quatar, Nordsjøen, Kollsnes, Stord og Vats. Dei siste fire åra har eg vore ansatt i NAV, . . av alle plassar. 

Eg har vore pastor/kirkeplantar i Sykkylven og Bergen, og er amatørkunstnar som har laga maleri og teikningar, songar og diverse skriblerier. Eg er familiemann med verdens beste kone, Ingrid, og verdens beste born, Sigve, Ragna og Helga. Som familie, frå vi var berre to til vi vart berre to igjen, har vi budd ti plassar i Norges land, og har no landa i min barndomsheim på Rovde, i Vanylven, på Sunnmøre, . . trur eg.

Og heile tida, medan alt dette har skjedd, har eg lurt på kva eg skal bli når eg blir stor. Og no blir eg snart stor. Onsdag i neste veke blir eg pensjonist, førtidspensjon med AFP. Kva no?

Eg kallar bloggen Pilegrim, med bakrunn i det eg nettop har nevnt. Eg er på vei, med mine erfaringar, gode og vonde, med mine evner, med mine håp og lengslar, for meg og mine og alle andre.

Kvar skal eg gå og kva skal eg bli?

Denne bloggen vil bestå av glimt, observasjonar og tankar på vegen, gamle og nye innslag i uordna rekkefølge.

Dette skreiv kona mi på Facebook den dagen eg vart pensjonist: "No Dag kan du kose deg med å grave i jorda og sjå på fuglane som flyg forbi😀 Gratulerer med godt gjennomført arbeidsliv for å tjene til livets opphold👏🏼 No kan du nyte og legge opp dagane akkurat slik du vil ( og som eg vil 😂). Gler meg til alt det kjekke vil skal finne på❣️ ( Biletet er signert Dag Knardal)"