onsdag 3. august 2022

Katolikk i eitt år; korleis går det?

8. juli 2021 konverterte eg og kona mi Ingrid, og vi vart katolikkar, kristne katolikkar. Du kan lese meir om det her; "Den dagen vi konverterte".

Så er spørsmålet, korleis går det? Det er tross alt litt spesielt for ein bygdesunnmøring å gjere noko slikt. Eg vil svare på spørsmålet utifrå mitt perspektiv, og så litt om Ingrid til slutt. 

For meg har året vore svært berikande. Det som starta med bobling og brusing inni meg (du kan lese om det her) har blitt forsterka, fordjupa og forankra. Det vakre har vorte vakrare. Glansen har vorte sterkare. Lengselen har vorte større. Eg føler eg er berre i startfasen på ei stor og rik oppdagingsferd.

For meg er stikkorda bøker, messer og disiplinar. Eg bør vel legge til Youtube og Podcast, som har blitt flittig brukt. Eg skriv ikkje dette for å skryte av det eg gjer. Dette handlar om lengsel og tørst, ikkje prestasjonar.


Bøker

Etter konverteringa har eg slukt ein del katolske bøker. Bøker om kirkefedrene, Maria, Eukaristien (nattverden) og mange mange andre ting. Eg vil nevne nokre favorittforfattarar; Brant Pitre, Joseph Ratzinger (Pave Benedikt XVI) og Wilfrid Stinissen. Desse bøkene er uvurderlege for meg. Eg veit at det er ikkje alle som likar å lese bøker, i alle fall ikkje slike bøker som eg les. Men eg skulle ynskje at det var fleire.

Messer

Vi bur på Rovde, og det er to ferjer og to og ein halv time til Vår Frue Kirke i Ålesund som vi høyrer til. Litt langt å reise ein søndags morgon. Ein gong i månaden er det messe på Uppheim i Volda. Forsamlinga i Volda ser vi på som vår lokale forsamling, det er trass alt kort veg dit, 15 min med bil og 25 min med ferje. 
 
Messe på Uppheim er noko redusert estetisk og musikalsk. Lokalet er ikkje så spennande, litt for sterkt og klinisk lys. Kirkeorgel manglar, røykelse manglar. Men folka er svært kjekke (tildels livlige) og vi blir litt etter litt kjent med fleire. Av og til reiser vi til Ålesund, av og til til Ulsteinvik og av og til ser vi berre på messa på YouTube frå Oslo eller Trondheim.
 
Messa er ein realitet som veks og modnar. Ei katolsk messe er ganske aktiv. Det er ærbødig bukking, kneling, korsing og handa på brystkassa/hjertet. I starten kan det være frustrerande og distraherande å prøve å få med seg alt, men etter kvart sit det som eit skudd og ein gjer desse tinga utan å tenke. 

Er det noko poeng i dette då? Ja absolutt. Desse kroppslege uttrykka er med på understreke og forsterke liturgien. Liturgien set seg i kroppen. F.eks. under syndsvedkjenninga i starten av messa så seier vi mellom anna "ved min skyld" og legg du handa på hjertet for å understreke, at det er mi skuld. Eg kan ikkje skulde på nokon andre.

Eit anna viktig moment som veks og modnar, er den sakramentale verkelegheita som vert skapt i liturgien. Det er ikkje berre tome ritualer og evindelege repitisjonar. Det er noko reelt som skjer, det er himmel og jord som møtes. Dette reelle handlar ikkje om personlege følelsar, men noko objektivt reelt som skjer uavhengig om eg eller dei andre eller presten eller diakonen eller ministrantane har ein god dag eller ikkje. Dette skjer ikkje minst fordi Jesus er fysisk tilstades i det konsekrerte (velsigna) brødet og vinen, brukt i eukaristien (nattverden) som er høgdepunktet i messa.

Men det er ikkje alt som sit enno. I liturgien blir det brukt latin på delar av liturgien, til dømes Kyrie, Gloria, Credo og Sanctus. Latin er det offisielle og universelle språket som vert brukt i Den Katolske Kirka over heile verda. I Norge har dei fleste kirkene mange folkeslag og språk tilstades. Dei etnisk Norske er stort sett i mindretal. Då fungerer latin som noko felles og samlande og har såleis sin verdi. I tillegg blir det brukt ulike gregorianske melodiar på desse tekstene i løpet av kirkeåret, og det tek nok si tid før dette går på skinner.
 
Mange folkeslag. Mange slags folk.
Teikning/akvarellstift: Dag Knardal
 
 



Disiplinar

Eg har skrive om dette før,  her og her. Det handlar om åndelege disiplinar, som eg alltid har streva med, men som eg alltid har lengta etter. Etter at eg vart pensjonist har eg sjølvsagt fått betre tid, og lagt meg til nokre vaner. God vaner vil eg påstå. Dei første to timane etter frokost er det tidebøn, bibellesing, katekismelesing og anna lesing/studie. Så, når eg tek til med fysisk arbeid, høyrer eg på diverse podkastar. Ein podkast som har vore viktig for meg er "Tjugo minuter med Ulf Ekmann"

Over tid, med gode og dårlege dagar, uinsprerte trøytte dagar og inspirerte energiske dagar, kjenner eg at det gjer godt, og eg kjenner meg svært priviligert og takksam som kan halde på slik.

Ingrid

 . . er ikkje slik som eg. Ho sluker ikkje bøker slik som eg, men les litt no og då. Ho er også i full jobb (stort sett) og det krev sitt. Ho har difor tilnerma seg det katolske på ein meir sakte og intuitiv måte. Ho også opplever at ting og tang veks og modnar, og her ein dag sa ho at "eg er glad eg har blitt katolikk". Jajamennsann!
 
---

Det siste vi var med på var den katolske Olsokfeiringa i Trondheim 27-29. juli. Tre dagar (triduum) med store og sterke opplevingar. Det toppa seg med katolsk høgmesse i Nidarosdomen på sjølvaste Olsokdagen, fredag 29. juli. Når Kiev kammerkor deltok under eukaristien, var det som om den himmelske glansen kom og fylte heile domen:



mandag 27. juni 2022

Knarris 315

Sommaren 2019 investerte vi i ein robotplenklippar. Husqvarna 315. Då vi sette den i drift måtte vi legge inn ein del grunleggande data i instillingane, mellom anna navn. Vi gav den namnet "Knarris 315". I daglegtale kallar vi den berre Knarris.
 
I starten var det fascinerande å følge med korleis Knarris, ved å følge heilt tilfeldige retningar, til slutt hadde klipt heile plenen jamnt og fint. Og så vart den slik heile tida, plenen altså. Fint klipt utan at vi trengte å løfte ein finger.


 

Eg oppdaga også ei kjensle, ja ei god kjensle. Det kjentes svært godt å sete og slappe av medan Knarris streva på. Om det var vind og regn, tidleg på morgonen eller seint om kvelden, så observerte eg Knarrisen som jobba på.
 
Av og til var det rein nytelse; å sitje i sola på plattingen med eit glas kald kvitvin og sjå Knarris som trufast klipte graset utan å mukke. Ein trufast tenar. Ein slave. Herskap og tenar. Fyrste og undersått.  Eg er herskapet, fyrsten som berre kan sete og sjå på og nyte livet.
 
No er det no slik at Knarris er ei maskin utan sjel, kjensler, moral og eigen vilje, ein robot, ikkje eit menneske. Berre for å stadfeste det innlysande. Men likevel . . 
 
Denne våren/sommaren har det pågått ein debatt om underordning. Det heile vart utløyst av ein kort kommentar av Sofie Braut i Stavanger Aftenblad, der ho meiner mannen skal vera overhovudet i familien. Seinare har Sofie forklart dette på ein god, grundig og tankevekkande måte i diverse innlegg. Ho har fått mange støtteerklæringar, men det har også vore mange, tildels krasse, innlegg frå folk som ser annaleis på det. Som vanleg er det i kommentarfelta ein finn dei mest ekstreme ytringane. Nokre dreg fram det klassiske argumentet "vi lever trass alt i 2022".
 
Eg personleg har ikkje så sterke meiningar om saka. Eg har vel stort sett tenkt at det klaraste av Paulus sine Gudsinspirerte ord står i Gal 3.28:

 ' Her er ikkje jøde eller grekar, her er ikkje slave
eller fri, her er ikkje mann og kvinne.
De er alle éin i Kristus Jesus. '

Utifrå dette har eg tenkt at mann og kvinne står heilt likt sjølv om vi ikkje er like. 
 
Samtidig skimtar eg noko vakkert i det Sofie Braut skriv. Ho har fleire innlegg i Dagen og Vårt Land, men det meste er vel bak betalingsmur. Begge avisene har gode sommartilbod for dei som vil lese. Det vakre eg skimtar handlar om det å være tenar. Å tene andre. Å gi seg sjølv for andre. Ikkje minst i ekteskapet. Det vakre er at det er Jesus sjølv som er forbilde. Han som vaska føtene til læresveinane. Han som gjekk rundt og tente folk. Han som til slutt gav seg sjølv for oss alle. Han som ofra seg for at vi skal få leve.
 
Han er det som paradoksalt nok er den ultimate Herre og Meister.
 
Det er utfordrande å tene. Meir fristande å herske. Å tene andre går ikkje av seg sjølv, det er ikkje så lett å få til. Men, som Sofie Braut skriv; det handlar ikkje om kva vi får til, men kva vi får.
 
Vakkert, men eg er framleis litt usikker (mest tvilande) på om dette tyder at mannen og kvinna må ha ulike roller, der mannen er overhovud.
 
Uansett.
 
Knarris 315 er "lykkeleg" uvitande om desse problemstillingane og jobbar på. Han har nettop fått utvida området som skal klippast og må "stå opp" tidlegare om morgonen for å rekke alt. Det ser ikkje ut som han bryr seg.

' Her er ikkje jøde eller grekar, her er ikkje slave eller fri, her er ikkje mann og kvinne. De er alle éin i Kristus Jesus. ' Galatarane 3:28 https://my.bible.com/bible/119/GAL.3.28' Her er ikkje jøde eller grekar, her er ikkje slave eller fri, her er ikkje mann og kvinne. De er alle éin i Kristus Jesus. ' Galatarane 3:28 https://my.bible.com/bible/119/GAL.3.28' Her er ikkje jøde eller grekar, her er ikkje slave eller fri, her er ikkje mann og kvinne. De er alle éin i Kristus Jesus. ' Galatarane 3:28 https://my.bible.com/bible/119/GAL.3.28

tirsdag 10. mai 2022

Ord som gjev liv

Idag har eg levd i 64 år, og då kan det passe å reflektere litt over livet og liv generelt. 

Kva er det som gjev liv? Kva får oss til å kjenne oss levande?

Ein kan ha forskjellige sortar liv. Til dømes når D.D.E syng "her blir det liv, rai rai", så er det ein sort liv. Ein sort liv som står i motsetning til det kjedelege livet. Liv og røre og moro. 

Eg vil skrive litt om ein annan sort liv som kan høyrast litt mindre livleg ut, men som absolutt ikke er det. Livet frå Gud. Gud som skaparen av liv. Han som i starten skapte liv ut av ingenting. Han som skapte med ord, og orda gav liv til alt levande. I denne prosessen vart også vi menneska skapte. Skapinga av oss står i ei særstilling, då vi vart skapte i Guds bilete, i Guds ikon (gresk eikon).

I vår las eg ei bok med tittelen "Til liv for verda" av Alexander Schmemann. Den er utgitt på Efrem forlag, på nynorsk! Eg meinar nynorsken hevar denne teksta til eit høgare nivå, og gjer den meir levande. Den kan no kjøpast på tilbod, sjekk her; Til liv for verda.

Eg skal ikkje gje meg ut på å skrive kva boka handlar om, men stikkorda er sakrament og liturgi. Det høyrest vel livat ut? Eg vil berre dele eit par sitat. I det heile er dette ei bok full av gullkorn, og den må lesast sakte.

Første sitat handlar om ekteskapet, som i ortodoks og katolsk samanheng er eit sakrament. Eg veit ikkje kor mange som tenker slik idag, men sentralt i det kristne synet på ekteskapet ligg mulegheita (og kallet/oppdraget) til å skape nytt liv. Der to personar i kjærleik tek del i Guds skaparverk, ved å skape nytt liv (born).

Alexander skriv: "Det er ved å gje av seg sjølv at kjærleiken gjev liv, og vert kjelda til livet. Ein har ikkje kjærleik for å oppnå å få barn. Kjærleiken treng inga rettferdiggjering; det er ikkje fordi han gjev liv at kjærleiken er god; det er fordi han er god at han gjev liv."


Ekteskapets sakrament. 

For meg har store delar av livet (73% for å være nøyaktig) blitt levd saman med kona mi Ingrid. Ingrid er meir livleg enn meg, litt meir "rai rai", og det trur eg absolutt har gjort og gjer meg godt. Det er ingen tvil om at kjærleiken til Ingrid, har vore ei kjelde til liv i mitt liv. Summa summarum så har vi så langt hatt eit godt liv, og eit fruktbart liv, med 3 barn og 7 barnebarn. Det siste barnebarnet, Paula, kom til verda for snart to veker sidan. Vi har hatt eit velsigna liv som vi takkar for.

Men vi har også hatt våre vonde dagar. Eg har skrive om ekteskapskrisa vår før. Du kan lese om den her; Ekteskapskrisa.

Alle som har levd ei stund, veit at livet ikkje berre er ein dans på roser. Vi kan rope "rai rai" av og til, men det går stort sett over. Akkurat no er det mørke skyer som ligg over europa. Krigens galskap har komt tett innpå oss. Vi får smertefulle nyheiter dagleg, ja heile dagen for dei som orkar. I bibelen og andre stadar er uttrykka lys og mørker brukt som metaforar for det gode og det vonde. I slike tider som no, kan det vere lettare å få auge på det mørke vonde enn det lyse gode.

Alexander skriv: "Det er berre når vi i mørkeret i denne verda oppfattar at Kristus allereie "har fylt alle ting med seg sjølv" at "alle ting", kva dei enn måtte være, vert openberra for oss og gjevne til oss, fylte av meining og venleik. Ein kristen er ein person som finn Kristus og gleder seg i Han, kvar han enn ser. Og denne gleda omskaper alle hans menneskelege planar og program, hans avgjerder og handlingar, og gjer heile hans verksemd til eit sakrament som skaper tilbakevending for verda til Han som er livet for verda."


«Eg er oppstoda og livet. Den som trur på meg, skal leva om han så døyr. 
Og kvar den som lever og trur på meg, skal i all æve ikkje døy."
Joh 11:25-26

Dette siste sitatet vil eg tru må drøvtyggast litt for dei fleste. Eg ser på det som ein visjon. Ein visjon om at ein med blikket festa på Jesus, han som er vegen, sanninga og livet, kan finne lys, meining og glede, midt opp i alt ein møter av vanskar, smerte, sjukdom, motgang etc. 

Men det er ikkje alltid så lett.

Difor trur eg, som ein ikkje altfor gjennomtenkt konklusjon, at vi også treng litt lettbeint "rai rai" innimellom, samt friske turar på ATV og liknande aktivitetar. 

Det kan lett bli for mykje gravalvor.


mandag 28. mars 2022

Å kome heim

I juni 2016 flytta eg og Ingrid frå ei leilighet på Møhlenpris i Bergen, til barndomsheimen min på Rovde. Eitt halvt år tidlegare hadde mor mi flytta til eldrebolig i Syvde. 

Bakgrunnen for flyttinga var at eg hadde fått sparken i ABB i Fyllingsdalen der eg jobba som Service Manager. Bakgrunnen for det igjen, var ei kraftig nedbemanning i oljebransjen, og eg vart med i andre runde i nedbemanninga i ABB. Eg fekk ein sluttpakke på åtte månader med full løn, og etter litt om og men fann vi ut at vi berre kunne flytte til Rovde og ta over huset der. Med ei usikker framtid var dette ei trygg løysing.

Hadde eg kome heim? Nei, det kjentes ikkje slik. Det var veldig rart. Eg var no femtiåtte år og hadde ikkje budd på Rovde sidan eg var seksten. Altså førtito år sidan. Alle eg kjente for førtito år sidan og som framleis budde her hadde også blitt førtito år eldre. Det var slettes ikkje alle eg kjente igjen, og slettes ikkje alle som kjente igjen meg.
 
Etter kvart gjekk ting seg til. Ingrid fekk seg jobb på blomsterbutikk og vart kjent med folk i raskt tempo. Vi tok til å oppdage, eller gjenoppdage for min del, den vakre naturen, den friske lufta, alle mulegheitene for å leve det gode liv. Åtte månader seinare fekk eg og jobb. Etter opp-pussing og fjerning av gamle møblar, og med våre møblar og senger og greier på plass, tok vi til å kjenne oss heime.


Home sweet home. Her oppgraderer vi uteplassen.

Så har det gått dagar og år, og heimen har blitt meir og meir vår heim. Det er for eksempel veldig godt å kome heim etter at vi har vore ute å reist. Borte bra men heime best.

I fjor sommar (2021) kom vi heim på ein annan måte. Vi vart katolikkar åttande juli på Seljumannamessa på Selja, etter å å ha vore i ein modningsprosess ca. eit halvt år. Du kan lese meir om det her: Den dagen vi konverterte. Vi er framleis djupt glade for valget vi tok, og ting og tang som var framandt og nytt, tek til å bli meir kjent og kjært.


Vår Frue Kirke i Ålesund som vi soknar til.
Kirka har lokale samlingar i Volda og Ulsteinvik som er lettare for oss å delta på.

Vi har alstå kome tilbake til moderheimen (min), og vi har kome tilbake til moderkirka (som den katolske Kirke ofte blir kalt fordi det er den opprinnelege Kirka).

Så no er vel alt bra? Ja og nei. Vi har det vel så bra det går an å ha det, og vel så det. Men vi menneska har ein lengsel, ein medfødt lengsel, eller rettare sagt ein medskapt lengsel. Alle kjenner nok på det på eitt eller anna vis.

Vi er alle skapt i Guds bilete, og vi har alle eit "rom" inne i oss som berre Gud kan fylle. Og vi lengtar alle etter at skal skje heilt og fullt. Først når det skjer, heilt og fullt, er vi heilt og fullt heime. Det er ikkje alle som trur på det eg skriv no, men eg trur alle kjenner på det på eit eller anna vis.

Det vi erfarer her og og no er midlertidig, mangelfullt og forgjengeleg. Vi lever i ei uroleg verd, med krig i Ukraina og andre plassar og usikre framtidsutsikter på mange felt. Midt opp i dette ser vi vakre glimt, nyt god mat og drikke, høyrer fantastisk musikk, og ler og gleder oss saman med familie og vener. Vi får smake og sjå at Herren er god.

Men vi er pilegrimar og vi er på veg. Uroa er der og vi lengtar.


"På veg"

Paulus skriv det slik Rom 8.21-23:

' for òg skapningen sjølv skal bli frigjord frå slaveriet under det forgjengelege og få den fridom som Guds born skal eiga i herlegdomen. Vi veit at heilt til denne dag sukkar og stønnar heile skapningen saman, som i fødselsrier. Ja, endå meir: Også vi som har fått Anden, den første frukta av hausten som kjem, sukkar med oss sjølve og lengtar etter å bli Guds born heilt og fullt når kroppen vår blir sett fri. ' 

Lengtar eg då etter å kome heim, til himmelen, eller den nyskapte jorda, eller korleis det no blir til slutt?

Nei eg har ikkje lyst å døy.

Eg har lyst å leve. Men lengselen er der. Uroa er der. Eg er på veg. 

I kvar einaste katolske messe skjer det noko fantastisk, nemleg eukaristien (nattverden). Det som skjer i eukaristien er at vi får eit ekte møte med Gud og det himmelske. Vi blir løfta opp. Vi får ein ekte forsmak på det som skal kome, det evige liv, å kome heim

Dette sakramentet blir også kalla vandringsbrød. Mat på pilegrimsvandringa. Flott, ikkje sant?

onsdag 2. februar 2022

Havesykje

Havesykje er eit ord som er brukt i eldre bibeloversettelsar, og det har ingen ting med hagen å gjere, i alle fall ikkje direkte. Det handlar om ein sjukdom som rammar dei fleste av oss, der vi får lyst å kjøpe meir og meir av ting og tang som vi har lyst på, eller som vi vert påverka til å tru at vi har lyst på. Eit synonym er grådigheit, men eg tykkjer havesykje er meir forklarande. For det er ei sykje.

Av og til kjem det slike bølger, nesten som smittebølger, som gjev oss ein følelse av at dette treng vi, dette burde vi ha, dette er kjekt å ha, dette er noko dei fleste har, dette vil barn og barnebarn like, og så vidare. Dette som vi "treng" dukkar opp over alt, i reklame, på facebook, når du besøker nokon som har det, og så vidare. Etter kvart har du blitt infisert. Du berre må ha det.

For nokre år sidan, trur det var 2019, vart eg reven med på ei slik bølge. Det var bålpanne-bølga. Eg fekk inntrykk av at alle hadde bålpanne. Det såg svært koseleg ut. Ein kunne lage mat der, grille pølser og marshmallows, eller berre fyre opp for kosen sin del ein fin kveld. Så dukka det opp eit medlemskupp på Coop-en. Sterkt nedsett bålpanne frå Espegard der det fulgte med vaffeljern. Eg/vi måtte berre kjøpe. 

Og så var vi igang. Fyrte opp, laga mat, grilla og kosa oss. Steikte til og med småsei rett på rista ein gong. Det vart mykje rot og det smakte brent, men det var litt koseleg likevel. Vaffeljernet vart hengt opp ein plass og gløymt. Jauda vi har no brukt bålpanna litt, og der har vore moments. Men 99% (litt usikker på talet her) av tida har den berre stått der. Vi har hatt barnebarn på besøk fleire gongar utan å kome på at vi har bålpanne. Litt usikker på om den vart brukt i 2021?

Akkurat no er den slått saman og pakka vekk i garasjen på grunn av alle stormkasta den siste tida.

Kjekt med bålpanne 😄
desember 2019
No kjenner eg at det er ei ny bølge på gang. Den har kome snikande over lang tid, nesten umerkeleg. Det var her ein dag at det plutseleg gjekk opp for meg; der er krefter som herjar i meg og prøver å overbevise meg om at det hadde vore kjekt med ein pizzaovn. Slik at ein kan lage steinbakt pizza ute. Det hadde no vel vore kjekt? Det hadde vore koseleg til våren, for eksempel når ein får barn og barnebarn på besøk. Det er visst heilt vanleg no å ha slike ovnar.

Men så er det det at eg har ikkje så voldsomt lyst på steinbakt pizza. Eg er i det heile tatt ikkje så kresen på pizza. Eg et gladeleg Grandiosa eg, og eg tvilar på om Ingrid sin heimelaga pizza blir noko betre i ein sånn ovn. Det skal godt gjerast. Men til tross for slike motforestillingar pressar smittebølga på. Skal eg halde ut denne gongen?

Eg får styrke meg med nokre visdomsord frå Jesus:

'Så sa han til dei alle: 
«Ta dykk i vare for all havesykje
For det er ikkje det du eig, som gjev deg livet, 
om du har aldri så mykje.» ' 

Lukas 12:15 Nynorsk oversettelse frå 1978

tirsdag 1. februar 2022

Matematikk, kråker og vidder

I fjor, 27. og 28. februar vart det arrangert ein fasteretrett i Vår Frue Kirke i Ålesund. Biskop Erik Varden var på besøk og temaet var bøn, eller meir spesifikt, kontemplativ bøn.
 
Eg var i ferd med å nærme meg det katolske då eg høyrde desse talane. No, snart eit år etterpå, har eg lytta til dei to talane ein gong til, og kan anbefale dei til andre (sjå nederst i bloggen). Erik Varden er god til å bruke uvante vinklingar som er med på å opne opp tankar og sinn. For meg var det første talen som gav meg mest nye perspektiv. Det handla om at bøn kan være berre å sjå eller observere for så å fundere over og tolke observasjonen. Kva betyr den? Kva er meininga?

Eg tenkte å dele tre observasjonar, tre glimt, først eit gamalt og vitskapleg, så to nye og meir daglegdagse.

Fermats siste teorem

I 2011 jobba eg på eit automasjonsprosjekt hos ABB i Bergen. Ein dag inviterte prosjektleiaren oss til "team building" og som ein del av programmet såg vi ein dokumentar om matematikkprofessor Andrew Wiles og hans 7-årige jakt, på fritida, på beviset på Fermats siste teorem. Dette var noko dei glupaste matematikarane i verda hadde jakta på i 358 år. Det var også Wiles sin draum heilt frå barndomen. Høgdepunktet i dokumentaren fekk vi når Andrew fortalde om den dagen han oppdaga beviset. Beviset hadde han allereie skrive, utan å vite det, i eit notat som låg på skrivebordet. Plutseleg såg han det. Han kalla det ei vakker openberring. "It was so indescribably beautiful, it was so simple and so elegant" sa Andrew og var tydeleg rørt. 

Ingeniørane rundt meg vart også rørt. Eg vart rørt. Det var noko djupt rørande og vakkert med å finne beviset, løysinga og sanninga. Det var vel ingen av oss som forstod ein døyt av kva han snakka om reint matematisk, men eg trur dei fleste av oss sensa at det var noko åndeleg i den vakre sanninga.

Kråker

I mitt reir med vindauge i fire himmelretningar gjer eg daglege observasjonar. Det er alltid det same landskapet, men det er alltid noko nytt å sjå. Best likar eg å sjå på fuglane. Aller best likar eg kråkene. Dei dukkar stadig opp, i flokk eller som individualister med private prosjekt. Dei har kråketing og kranglar høglytt. Når det nærmar seg storm styrke ute, besøker dei fornøyelsesparken, ei bjørk med svaiande greiner. Dei klamrar seg fast til greinene og kosar seg. Tåkefylte mørke dagar kan du høyre nokre mystiske "kra!" frå skogen. 

Eg takkar Gud for kråkene. Dei talar til meg på mange vis.




















Vidder

Sist sommar gjekk eg og Ingrid mykje i fjellet her på Rovde. Der er to vidder vi har lagt vår elsk på.

Den eine er fram gjennom Sundnesdalen, over vidda på venstre side av Sundneselva, fram mot Sundnesvatnet. Der er lange, flate strekning, i lett terreng. Når eg går over sånne store vidder mellom høge fjell så er det ein spesiell fred som senkar seg. Eg kjem i kontakt med noko uendeleg, noko stort, noko grenselaust, noko evig. 


Ingrid i Sundnesdalen


Sundnesvatnet























Den andre vidda er Jarane som går frå Jaregga i slak nedoverbakke i retning Trollkopphornet. Når eg går i denne slake nedoverbakken i lett terreng kjem eg inn i det eg vil kalle kontemplativ vandring. Ei rytmisk gange som gir ro, der eg bevegar meg i eit slags tanketomt svev over bakken. Nydeleg. Vi brukar å gå fram til Skålvatnet og ta ei kaffipause der før vi returnerer tilbake. Det som er så fint med Jarane er du ikkje ser tegn til sivilisasjon same kva retning du snur deg. Du ser berre fjell og vidder. Vi åleine i naturen. Guds frie natur. Gud og oss.

Og så er det nesten heilt stille. Av og til må ein berre stoppe opp og ta det inn. Sjå, lytte og puste.


Jarane



















Ei moseseng ved Skålvatnet




























Eg blir visjonær i slike landskap. Det gjer så godt for kropp og sjel. 

Eg takkar Gud for viddene.


Mitt kontemplative liv

Når eg no er pensjonist med mykje tid, etter eit liv med mykje ytre press på å være resultatorientert, produktiv og pro-aktiv, både i arbeidsliv, kirkeliv og privatliv, har eg hatt ein aukande lengsel som mellom anna handlar om det kontemplative. Det kontemplative livet. Det eg innser og etter kvart ser meir av, er at eg kan koble meg på Gud i heilt naturlege aktivitetar, midt i skaparverket. 

Ikkje det at eg ikkje har visst det før. Men no ser eg det. No erfarer eg det litt meir enn før.

Som Paulus skriv i Rom 1:19:

For det ein kan vita om Gud, ligg ope framfor dei;
Gud har sjølv lagt det ope fram.


I matematikk, i kråker, i vidder.
 
Og så er der også andre måtar å kontemplere på. Og alt dreg i same retning.

Dette er noko eg treng å gjere.

Eg treng det
som framand for å få kjennskap,
som splitta for å bli heil,
som jaga for å få fred
som overfladisk for å sjå det vesentlege
som rotlaus for å bli rotfesta
Amen


Nokre filmar:

Fasteretrett:

Del 1:


Del 2:


Fermats siste teorem:



søndag 19. desember 2021

Kva ynskjer Jesus seg til jul?

Dette er ei juleandakt som eg skreiv for Sykkylvsbladet i 2001, altså for 20 år sidan:

Kva ynskjer Jesus seg til jul?

Eg sit og ser ut. Tåka ligg tett, og det er mørkt sjølv om klokka ikkje er meir enn to. Mange tankar fer gjennom hovudet. Lys og mørker. Det gode og det vonde. Varme og kulde.

Eg gler meg til jul; fri frå jobben, familien samla, julestemninga, maten, tradisjonane, barneminna, juleevangeliet, Jesu fødsel, songane, glitrande tre, dalande englar . . .

Vi har det lyst og godt og varmt. Vi er velsigna, tenkjer eg.

Det har blitt enno mørkare ute. Eg veit det er mange som ikkje gler seg til jul, som har det mørkt, vondt og kaldt inni seg. Jula med alle sine lyse, gode og varme ingrediensar gjer ting berre verre. Kvifor kan ikkje alle ha det godt? Kvifor kan ikkje Gud gripe inn slik at alle blir fylt med fred, glede og kjærleik? Kvifor kan Han ikkje sprenge himmelen og øse all sin velsignelse over oss, slik at alle blir lykkelege?

No er det snart heilt mørkt, og ein tanke slår ned i meg. Kva ynskjer Jesus seg til jul? Kva ynskjer Han, der han sit ved Guds høgre hand, og ser på skaparverket sitt?


Foto: Dag Knardal

Like før Jesus vart korsfesta bad han ei lang bøn som ein kan lese i Johannesevangeliet, kapittel 17. I vers 24 i denne bøna trur eg Jesus sitt juleynskje er nedskrive:

"Far, eg vil at dei du har gjeve meg, skal vera hjå meg der eg er, så dei får skoda min herlegdom, som du har gjeve meg av di du elska meg før verda vart grunnlagd." Jesus ber, "Far, eg vil . . .". Det er dette Jesus vil ha.

Kvifor vil Jesus at vi skal være hjå Han, der Han er? Er det fordi Han er einsam og treng oss? Nei, det er for at vi skal få sjå Hans herlegdom. Det er ikkje Han som treng oss, det er vi som treng Han. Kva er Hans herlegdom? Den er nok mykje lysare og betre og varmare enn vi kan fatte, og uttrykkje med menneskeord.

Men dette er berre ein del av Jesus sitt juleynskje. Han vil ikkje berre at vi skal få sjå, men at vi skal få.

I vers 26 kan vi lese: "Eg har kunngjort namnet ditt for dei og skal kunngjera det, så den kjærleiken du har hatt til meg, kan vera i dei, og eg sjølv kan vera i dei." Tenk på det! Han sjølv, med all sin kjærleik og herlegdom ynskjer å bli ein del av oss! Jesus i oss! Det er det Jesus vil!

Og så blei Jesus fanga, dømt, piska og korsfesta, og så døde Han. Han blei straffa, for alt det mørke, vonde og kalde vi menneska har utretta opp gjennom tidene.

Det har blitt heilt mørkt ute. Heilt mørkt. Men inni meg brenn eit lysande, godt, varmt håp som Jesus har gitt meg, og som Jesus vil gi til alle som søkjer Han. For Jesus stod opp frå dei døde! Han lever!

Jesus sitt juleynskje, er ei gåve til oss. For så elska Gud verda at Han gav. Han gav og ynskjer å gi seg sjølv til oss. Denne gåva er kjøpt og betalt. Det Han ynskjer seg til jul, er at vi tek imot Han! At vi seier, "velkomen inn, det er rom for deg . . . ."



fredag 29. oktober 2021

Ole Brum Kirka

For 13 år sidan fekk eg ein ide. No er det svært vanleg at eg får idear.  Dei fleste endar på på ide-stadiet, men denne ideen fekk eit litt lengre liv før den vart "parkert".

For 13 år sidan var eg, saman med Ingrid, kona mi, pastor i Sykkylven Vineyard. Vi  hadde vore gjennom mange "ups and downs" sidan starten i 1996, og eg  hadde opparbeida mange tankar om den kristne forsamlinga.

Det eg såg i kirkelandskapet og i eigen forståelse av røyndomen, var at det var mykje polarisering og kategorisering. Vi er sånn og dei er sånn.  Og vi er absolutt ikkje sånn som dei og den. Som eit lite og lite kjent kirkesamfunn måtte vi ha noko å svare når folk spurte; kva er Vineyard, kva er spesielt med Vineyard,  kva . . . ?

Eit klassisk eksempel er at vi sa; vi går ikkje til kirke, vi er kirke. Kirke er ikkje ei  bygning, men folk. Du blir ikkje kristen av å gå til kirke, like lite  som du blir hamburger av å gå på McDonalds.

Men etter å ha reflektert over dette ei tid og lest og høyrt mange vinklingar, vart bildet mykje meir nyansert og komplekst. Då fekk eg denne ideen om å skrive ei bok med tittelen "Ole Brum Kirka" og med underttittel/tekst henta frå 4. Mosebok 14:8:


'Om han har si glede i oss,
fører Herren oss inn i dette landet og gjev det til oss,
eit land som fløymer med mjølk og honning.'


Boktittelen er henta frå historia der Petter Sprett spør Ole Brum om han vil ha  mjølk eller honning, og Ole Brum svarar "ja takk!" Denne haldninga er  ofte brukt i negativ forstand, om folk som vil ha både i "pose og sekk", men eg tenkte den i positiv forstand, der ting og tang rett og slett  blir både betre og sunnare, når ein tenker både–og. (Dessutan, i Ole Brum historia står det også vidare; men etter å ha tenkt seg om litt, legg han til for å ikkje virke grådig: «Men det er ikkje så viktig med brødet». Handlar altså ikkje om grådigheit) 
 
Boka kunne like godt ha fått tittelen "Den radikale middelveg", men den var allereie brukt i "The quest for the radical middle" av Bill Jackson (tidlegare Vineyard-pastor).
 
I denne boka skriv Bill Jackson: 
 
Den som er radikal vel enten-eller. 
Den som søkjer middelvegen vel verken-eller. 
Den som går på den radikale middelveg vel både-og. 
 
Eg tok til å skrive boka, ei periode svært entusiastisk, og eg har framleis eit halvferdig manuskript liggande på OneDrive.
 
Her er nokre av overskriftene: 
Framgang og motgang 
Glede og sorg 
Lik og ulik 
Heilag og syndar 
Allereie og ikkje enno 
Kongebarn og tenar 
Guds verk og vårt verk 
Gamalt og nytt 
Forutbestemt og frivillig 
Ordet og Anden 
Open og kritisk 
Nåde og sanning 
Lett og vanskeleg 
Bygning og folk
 
Etter kvart som eg skreiv vart det fleire og fleire både-og, det vart meir og meir omfattande, og så gav eg opp heile prosjektet. 
 
No har åra gått.
 
Eg og Ingrid har blitt katolikkar. Vi har konvertert frå ein slags (Vineyardsk) protestantisk tru og praksis til katolsk tru og praksis. Ein av ingrediensane mine i valet om å konvertere var nettopp dette med både-og, og då tenker eg spesielt (men også andre ting) på utsegnene frå reformasjonen om bibelen åleine og tru åleine.
 
Under reformasjonen vart det definert 5 slike åleine-utsegn. 
 
Sola scriptura - skrifta (bibelen) åleine, Sola fide - trua åleine, Sola gratia - nåde åleine, Solus Christus - Kristus åleine og Soli Deo gloria - Til Guds ære åleine. 
 
Desse "åleine" utsegna var ein reaksjon/protest til den katolske tru og praksis på den tida, og det er alt for omfattande å gå inn i alle desse i denne bloggen; eg vil berre sei litt om dei to første.
 
Sola scriptura. I katolsk tru er det bibelen og tradisjonen, både - og, samlinga av dei inspirerte bibelske  skriftene og korleis innhaldet i desse skriftene og muntlege overleveringar har blitt forstått/tolka opp gjennom tidene. Tolkningar og overleveringar som har tålt tidens tann, også kalla ortodoksi.
 
Sola fide. I katolsk tru er det tru og gjerningar, både - og, der ei levande tru medfører gjerningar, og gjerningar bles liv i trua ved Guds aktive nåde. Gud som verkar i oss. Guds verk og vårt verk. Symbiose der Gud er i førarsetet. 
 
Spesielt sola scriptura har medført mykje rabalder, mange tolkningar, mange splittelsar og konflikter, tusenvis av kirkesamfunn og sekter.
 
Det høyrest kanskje litt arrogant ut, men eg trur eg har funne Ole Brum Kirka, den radikale middelveg som leier meg til eit land som flyt av mjølk og honning. Eg ser sjølvsagt stykkevis og delt som dei fleste andre, men kjenner at eg frydar meg over å vere på det sporet eg er idag. 
 
Og ja, Kirka er folk. Men den er også bygningar, arkitektektur, historie, liturgi, sakrament, kunst, musikk , kirkeklokker, heilage rom, heilage ting og heilage stadar som omfavnar oss med mild og generøs rikdom. Kansje meir enn det også. Kvifor skal vi innsnevre og sorterer kirkesamfunn til smale, snevre, blodfattige kategoriar? 
 
Herre, 
før oss inn i landet 
som fløymer med mjølk og honning.

'Om han har si glede i oss, fører Herren oss inn i dette landet og gjev det til oss, eit land som fløymer med mjølk og honning. ' 4. Mosebok 14:8 https://my.bible.com/bible/119/NUM.14.8'Om han har si glede i oss, fører Herren oss inn i dette landet og gjev det til oss, eit land som fløymer med mjølk og honning. ' 4. Mosebok 14:8 https://my.bible.com/bible/119/NUM.14.8'Om han har si glede i oss, fører Herren oss inn i dette landet og gjev det til oss, eit land som fløymer med mjølk og honning. ' 4. Mosebok 14:8 https://my.bible.com/bible/119/NUM.14.8'Om han har si glede i oss, fører Herren oss inn i dette landet og gjev det til oss, eit land som fløymer med mjølk og honning. ' 4. Mosebok 14:8 https://my.bible.com/bible/119/NUM.14.8